Strona główna » Choroby odbytu

Choroby odbytu

  • by

Choroby odbytu i odbytnicy to częste, a zarazem wstydliwe problemy, z którymi pacjenci zgłaszają się do lekarza. Wiele chorób dotyczących tej okolicy ma charakterystyczne cechy i objawy, pozwalające na wysnucie diagnozy na podstawie wywiadu, jednak nigdy nie wolno pominąć dokładnego badania pacjenta. Okolicę odbytu i kanał odbytu badamy oglądaniem, dotykiem (palpacyjnie) oraz w anoskopii.

Najczęstszą chorobą odbytu jest choroba hemoroidalna. Na żylaki odbytu przynajmniej raz w życiu cierpi 50-90% ludzi. Hemoroidy, inaczej zwane guzkami krwawniczymi, to struktury naczyniowe o budowie jamistej, które występują wokół kanału odbytu i odgrywają pomocniczą rolą w powstrzymywaniu zawartości odbytnicy. Do czynników wywołujących chorobę hemoroidalną zaliczamy: długie przesiadywanie w toalecie i silne parcie, wykonywanie czynności, które zwiększają tłocznię brzuszną, jak przewlekły kaszel czy dźwiganie ciężkich przedmiotów, a także ciąże i porody drogą naturalną. Najczęstszym objawem hemoroidów jest krwawienie z odbytu w trakcie defekacji lub bezpośrednio po, a intensywność krwawienia może być różna. Krwawieniu może towarzyszy ból, spowodowany powikłaniami zakrzepowymi, a także świąd i pieczenie odbytu. Chorobę hemoroidalną leczy się zachowawczo poprzez uregulowanie wypróżnień, unikanie pikantnych potraw oraz alkoholu, co prowadzi do ustąpienia dokuczliwych objawów. W celu usunięcia hemoroidów stosuje się metody chirurgiczne (metody klasyczne, staplery, termokoagulacja) i instrumentalne – podwiązki elastyczne, fotokoagulację i krioterapię.

Chorobą, z którą możemy różnicować hemoroidy, jest szczelina odbytu. Jest to linijne owrzodzenie w dolnej części kanału odbytu, która powstaje w następstwie pęknięcia błony śluzowej odbytu spowodowanego szybkim wydalaniem twardej masy kałowej. Wyróżniamy szczelinę ostrą i przewlekłą. Szczelina ostra powstaje nagle, jest wąska o ograniczonych brzegach, towarzyszy jej odruchowy skurcz mięśnia zwieracza wewnętrznego. Natomiast szczelina przewlekła powstaje na skutek nadkażenia i utrzymywania się przewlekłego stanu zapalnego. Trwa ponad 8 tygodni. Towarzyszy jej guzek wartowniczy, a zakażenie w obrębie szczeliny może prowadzi do ropnia przy odbytowego i przetoki podskórnej. Typowe objawy szczeliny odbytu to silny ból podczas oddawania stolca i utrzymujący się do kilku godzin po, wzmożone napięcie zwieracza wewnętrznego odbytu oraz krótkotrwałe krwawienie. Szczelinę odbytu leczymy głównie zachowawczo – leczenie zachowawcze polega na ograniczeniu traumatyzującego działania stolca poprzez stosowanie parafiny czy diety w bogatej w błonnik, a także stosowanie leków przeciwbólowych i miejscowych środków nawilżających. Leczenie operacyjne, polegające na wycięciu szczeliny oraz nacięciu zwieracza wewnętrznego, przeprowadza się jedynie w przypadku szczeliny przewlekłej.

Rzadkością jest natomiast rak kanału odbytu i okolicy około odbytowej. Najczęściej stwierdza się odmiany raka płaskonabłonkowego. Występuje on zwykle w podeszłym wieku, częściej u kobiet. Raka odbytu cechuje duża różnorodność objawów. Wymienia się krwawienie samoistne lub podczas oddawania stolca, bóle, uczucie zawadzania w odbycie, pieczenie lub świąd. Niekiedy pierwszym objawem jest powiększenie pachwinowych węzłów chłonnych. Rozpoznanie stawiamy na podstawie badania histologicznego. W leczeniu stosuje się radioterapię.

Do chorób odbytu i odbytnicy należą także takie dolegliwości jak torbiel pilonidalna, ropień odbytu i przetoka około odbytowa, nietrzymanie stolca, wypadanie odbytu i odbytnicy, a także choroby odbytu przenoszone drogą płciową – kiła, rzeżączka, kłykciny kooczyste i AIDS.